NİSAN

 

Saklambaçtan Çelik Çomağa: Bir Neslin Ortak Hafızası

Eski sokak oyunları, sadece birer eğlence aracı değildi. Kuralları sokakta koyulan, yaratıcılığı besleyen ve gerçek dostlukları pekiştiren en doğal öğrenme alanlarıydı. Bir tebeşir çizgisiyle dünyaları kurduğumuz seksek, strateji ve hızı birleştiren istop, dikkat gerektiren misket ve heyecan dolu saklambaç... Her biri bizlere paylaşmayı, kaybetmeyi, yeniden başlamayı ve en önemlisi "birlikte" olmayı öğretti.

Geçmişin Neşesini Bugüne Taşımak

Bu blog köşesinde, zamanın unutturmaya yüz tuttuğu o samimi sokak oyunlarını yeniden canlandırıyoruz. Amacımız, hem o günlerin özlemini çekenlerin anılarını tazelemek hem de bugünün çocuklarına ekranların ötesinde ne kadar renkli bir dünya olduğunu göstermek. Nostalji dolu bu yolculukta çocukluğunuzun en sevdiğiniz oyunlarını keşfetmeye davetlisiniz. 

 

Birdirbir

Tanım:
Birdirbir, oyuncuların sırayla eğilen arkadaşlarının üzerinden atladığı geleneksel bir sokak oyunudur.

Oyuncu Sayısı:
En az 3 kişi ile oynanır.
Oyun Kuralları:
- Bir oyuncu eğilir, diğerleri sırayla üzerinden atlar.
- Atlarken belirlenen sözler söylenir.
- Zamanla yükseklik artırılır veya farklı görevler eklenir.
- Başaramayan oyuncu ebe olur.

Özellikleri:
- Denge ve koordinasyon geliştirir.
- Eğlenceli ve hareketli bir oyundur.

Nasıl Oynanır?

Birdirbir, çocukluğumuzun en eğlenceli ve en hareketli oyunlarından biridir. Bu oyun, genellikle açık alanlarda, arkadaşlarla birlikte oynanır ve hem eğlenceyi hem de fiziksel hareketi bir araya getirir. Birdirbir oynarken bir kişi ebe olur ve öne doğru eğilir. Diğer oyuncular ise sırayla koşarak ebenin üzerinden atlar.

Oyunun en keyifli yanlarından biri, atlama sırasında söylenen tekerlemelerdir. “Birdirbir, ikidir iki, üçtür üç…” diye devam eden bu sayışma, oyuna ritim ve heyecan katar. Her sayıda farklı bir hareket yapmak da oyunu daha eğlenceli hale getirir.

Körebe

Tanım:
Bir oyuncunun gözleri bağlanır ve diğer oyuncuları yakalamaya çalışır.

Oyuncu Sayısı:
3 ve üzeri.

Oyun Kuralları:
- Ebenin gözleri bağlanır.
- Diğer oyuncular sessizce kaçmaya çalışır.
- Ebe birini yakalarsa ebe değişir.

Özellikleri:
- Duyuları geliştiren bir oyundur.
- Eğlenceli ve dikkat gerektirir.

 

Saklambaç

Tanım:
Bir oyuncunun saydığı, diğerlerinin saklandığı oyundur.

Oyuncu Sayısı:
3 ve üzeri.

Oyun Kuralları:
- Ebe sayar, diğerleri saklanır.
- Ebe saklananları bulmaya çalışır.
- İlk yakalanan ebe olur.

Özellikleri:
- Strateji ve hızlı düşünme gerektirir.

Nasıl oynanır?
Sayışma yapılarak bir kişi ebe olur. Ebe, gözlerini kapatır ve bir duvara dönerek genelde 10’dan 50’ye kadar sayar. Bu sırada diğer oyuncular saklanır. Sayma bitince ebe “Önüm arkam sağım solum sobe, saklanmayan ebe!” diyerek aramaya başlar. Ebe birini gördüğünde, başlangıç noktasına koşup onun adını söyleyerek “Sobe!” der. Bu oyuncu yakalanmış olur. Saklanan oyuncular, ebeye görünmeden gelip başlangıç noktasına dokunup “Sobe!” derse kurtulurlar. İlk yakalanan kişi genelde yeni ebe olur. Eğer kimse yakalanmadan herkes sobe yaparsa, ebe tekrar ebe olur.

7 veya 9 Kiremit

Tanım:
Kiremitleri devirip tekrar dizmeye çalışılan takım oyunudur.

Oyuncu Sayısı:
6 ve üzeri (takımlı)

Oyun Kuralları:
- Bir takım kiremitleri devirir.
- Diğer takım topla vurmaya çalışır.
- Kiremitler dizilirse oyun kazanılır.

Özellikleri:
- Takım çalışması geliştirir.

Nasıl Oynanır?

Oyun, üst üste dizilmiş dokuz kiremiti devirip, rakip takım tarafından yakalanmadan tekrar üst üste dizmeyi gerektirir. Oyun iki takım arasında oynanır. İlk önce bir takım, üst üste kiremitleri devirme görevini üstlenir. Kiremitler düşerse, takım kiremitleri tekrar üst üste dizmeye çalışır. Diğer takım üyeleri, bir top kullanarak rakip takımın oyuncularına vurmaya çalışır. Topa vücuduyla dokunan oyuncu oyundan elenir. Ancak, kiremitleri dizmeyi başarabilirlerse, takım oyunu kazanır.

5 Taş

Tanım:
Küçük taşlarla oynanan beceri oyunudur.

Oyuncu Sayısı:
2+

Oyun Kuralları:
- Taşlar sırayla havaya atılır ve yerden alınır.
- Her turda zorluk artar.

Özellikleri:
- El becerisi ve dikkat geliştirir.

Nasıl Oynanır?

5 taş, beş küçük taşla oynanan geleneksel bir çocuk oyunudur. Oyunun amacı, bir taşı havaya atarken yerdeki diğer taşları toplayıp havadaki taşı tekrar yakalamaktır. Oyuncu taşı havaya atar, o sırada yerden bir taş alır ve havadaki taşı tutar. Bu şekilde oyun ilerler ve giderek zorlaşır. 

Bu oyun Türkiye’nin birçok yerinde oynanır. Ege ve Marmara bölgelerinde genellikle “5 taş” denir. İç Anadolu’da “beştaş”, bazı Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde ise “taş kapmaca” ya da farklı yerel isimlerle bilinir. Kurallar küçük farklılıklar gösterebilir ama oyun mantığı aynıdır. 

Seksek

Tanım:
Çizilmiş karelerde tek ayakla zıplayarak oynanır.

Oyuncu Sayısı:
1+

Oyun Kuralları:
- Taş belirli karelere atılır.
- Çizgilere basmadan ilerlenir.

Özellikleri:
- Denge ve koordinasyon geliştirir.

Nasıl Oynanır?

Seksek oyununun oynanışı ve kuralları oldukça basit olmakla birlikte dikkat ve denge gerektirir. Oyun başlamadan önce yere belirli bir düzende numaralandırılmış kareler çizilir. Oyuncular sırayla küçük bir taşı bu karelerden birine atar ve taşı attıkları kareye basmadan tek ayak üzerinde zıplayarak diğer karelere ilerler. Bazı bölümlerde iki kare yan yana bulunduğunda oyuncu iki ayağını açarak basabilir. Parkurun sonuna ulaşıldığında geri dönülür ve taş yerden alınarak oyun tamamlanır. Oyuncu çizgilere basarsa, dengesini kaybederse ya da taşı yanlış kareye atarsa sırası sona erer ve oyun diğer oyuncuya geçer. Bu süreç her oyuncunun sırayla tüm kareleri tamamlamasıyla devam eder. Ayrıca seksek oyunu, oynandığı bölgeye göre farklı şekillerde çizilebilir ve bazı kurallar değişiklik gösterebilir; örneğin bazı bölgelerde oyun taş atılmadan oynanır, ancak oyunun temel amacı her zaman dikkatli ve dengeli bir şekilde parkuru tamamlamaktır.

Yakar Top

Tanım:
Topla rakip oyuncuları vurmaya dayalı takım oyunudur.

Oyuncu Sayısı:
6+

Oyun Kuralları:
- Oyuncular topla vurulmamaya çalışır.
- Vurulan oyuncu oyundan çıkar.
- Son kalan kazanır.

Özellikleri:
- Hız ve refleks geliştirir.

Nasıl Oynanır?

Oyun başlamadan önce herkes iki takıma ayrılır ve saha ortadan ikiye bölünür. Her takım kendi alanında durur. Ortaya bir top konur ve oyun başlar. Topu kapan oyuncu hemen karşı takıma atış yapar. Bu sırada diğer oyuncular da hem topu kapmaya çalışır hem de kendilerine atılan toplardan kaçmaya çalışır.

Eğer top sana çarpar ve sen onu tutamazsan oyundan çıkarsın. Ama topu havadayken yakalarsan hem elenmezsin hem de bazı kurallarda takımına bir arkadaşını geri alabilirsin. O yüzden sadece hızlı olmak yetmez, dikkatli olmak da çok önemlidir.

En sonunda sahada oyuncusu kalan takım oyunu kazanır. Yakan top aslında basit bir oyun gibi görünür ama oynarken çok heyecanlı olur. Hele arkadaşlarla oynandığında, bağırış çağırış içinde geçen çok keyifli bir oyuna dönüşür.

7. SINIF ÖĞRENCİLERİ